Avrupa Komisyonu, 19 Ekim 2026 tarihli duyurusuyla Yapay Zekâ Yasası’nı (AI Act) destekleyen ilk uyumlaştırılmış standardın referansının Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlandığını açıkladı. Standart, CEN ve CENELEC tarafından geliştirilen EN 18286:2026: yapay zekâ sağlayıcıları için AB YZ Yasası’nın düzenleyici amaçlarına yönelik kalite yönetim sistemi. Yayım, Komisyon’un (AB) 2026/2274 sayılı Uygulama Kararı’yla yapıldı.
Ne duyuruldu
Yapay Zekâ Yasası, yüksek riskli YZ sistemlerinin sağlayıcılarına Madde 17 kapsamında belgelenmiş bir kalite yönetim sistemi kurma yükümlülüğü getiriyor. Uyumlaştırılmış standart mekanizması, Avrupa’daki ürün mevzuatında uzun süredir kullanılan bir araç: Resmî Gazete’de referansı yayımlanan bir standardı uygulayan kuruluş, o standardın kapsadığı yasal gereklilikler bakımından “uygunluk karinesi”nden yararlanıyor. Komisyon’un duyurusuna göre EN 18286:2026’yı uygulayan sağlayıcılar, Madde 17’nin standart tarafından kapsanan gereklilikleri için bu karineye sahip olacak.
Komisyon duyurusu, standardı Yapay Zekâ Yasası’nı destekleyen uyumlaştırılmış standartların ilki olarak tanımlıyor.
Ne değişti
Bu yayımdan önce yüksek riskli YZ sağlayıcıları Madde 17 gerekliliklerini karşılamak için kendi yöntemlerini belgelemek durumundaydı; ortak bir referans yoktu. Artık uygulanabilir ve denetlenebilir bir çerçeve var. Komisyon’un notuna göre halen ISO/IEC 42001 belgesi bulunmayan ve yüksek riskli YZ sistemini piyasaya sürmeyi ya da hizmete almayı planlayan kuruluşlar bu standardı doğrudan kullanabilir.
Standardın kullanımı zorunlu değil; sağlayıcı farklı bir yolla uyum gösterebilir. Ancak uyumlaştırılmış standardı uygulamak, denetim ve uygunluk değerlendirmesi süreçlerinde ispat yükünü hafifletiyor. Komisyon duyurusu, standardın kapsamını yüksek riskli YZ sistemi sağlayıcıları olarak belirtiyor.
Kurumlar için anlamı
Türkiye’deki kurumlar için standardın doğrudan bağlayıcılığı yok; ancak AB pazarına yüksek riskli bir YZ sistemi sunan ya da AB’li bir müşterinin tedarik zincirinde yer alan yazılım üreticileri ve entegratörler için bu, müşterilerinin soracağı ilk belge olmaya aday. Kalite yönetim sistemi gerekliliği, YZ bileşeni içeren ürün geliştiren her ekibi ilgilendiriyor: tasarım ve test süreçlerinin yazılı olması, veri yönetimi kurallarının belgelenmesi, piyasaya sürüm sonrası izleme ve olay bildirimi akışlarının tanımlanması.
Yapay zekâyı yalnız kullanan (geliştirmeyen) kurumlar için ise standart, tedarikçi seçiminde bir ölçüt olarak işe yarayabilir: sağlayıcının kalite yönetim sistemini hangi standarda göre kurduğu sorusu, artık somut bir yanıt bekleyebilir. Komisyon duyurusunun tamamı ve Uygulama Kararı’na bağlantı yan sütunda.
