Kısaca: Microsoft 365’te veri merkezi, ağ ve sunucular Microsoft’un sorumluluğundadır; veri, hesaplar ve erişim ise sizin. Silinen içerik bir süre geri alınabilir, ama bu süreler haftalarla sınırlıdır. Daha uzun geri dönüş için Microsoft’un ayrı bir yedekleme hizmeti var. Hangi yolu seçerseniz seçin, geri yüklemeyi mutlaka deneyin.
E-postanız Exchange Online’da, dosyalarınız OneDrive ve SharePoint’te duruyor. “Zaten buluttalar, Microsoft yedekliyordur” düşüncesi çok yaygın. Cevabın iki parçası var: Microsoft altyapıyı korur, verinin kendisi ise sizin sorumluluğunuzdadır. Bu yazıda bu sınırın nereden geçtiğini ve hangi araçların olduğunu anlatıyoruz. Yazı genel bilgi amaçlıdır.
Paylaşılan sorumluluk: kim neyden sorumlu?
Microsoft’un paylaşılan sorumluluk modeline göre Microsoft 365 gibi hazır yazılım hizmetlerinde fiziksel veri merkezi, ağ, sunucular ve işletim sistemi Microsoft’un sorumluluğundadır. Aynı belge, hizmet modeli ne olursa olsun dört alanın her zaman müşteride kaldığını söyler: veri, uç noktalar (cihazlar), hesaplar ve erişim yönetimi.
Yani bir veri merkezi arızasında hizmetin ayakta kalması Microsoft’un işidir. Bir çalışanın yanlışlıkla sildiği klasörü, fidye yazılımının şifrelediği dosyaları ya da ayrılan bir çalışanın kapanan hesabını geri getirmek ise sizin kurduğunuz düzene bağlıdır.
Microsoft 365’in kendi geri alma imkânları
Microsoft 365’te silinen veri hemen yok olmaz, ama geri alma süreleri sınırlıdır:
- Exchange Online: Silinmiş Öğeler klasöründen de silinen e-postalar varsayılan olarak 14 gün kurtarılabilir. Yönetici bu süreyi en çok 30 güne çıkarabilir.
- OneDrive: Kullanıcı hesabı silindiğinde OneDrive varsayılan olarak 30 gün saklanır; bu süre yönetim merkezinden değiştirilebilir. Ardından 93 gün geri dönüşüm kutusunda kalır; bu aşamada geri yükleme PowerShell ile yapılır.
- Lisanssız OneDrive hesapları: Geçerli lisansı olmayan OneDrive hesapları lisanssız geçen 93. günde otomatik olarak arşivlenir. Arşiv 12 ay ödenmezse veri, saklama ayarlarından bağımsız olarak silinebilir.
- Saklama ilkeleri ve etiketleri: Microsoft Purview’da tanımlanan saklama ayarları bu süreçlerin önüne geçer. İçerik daha uzun tutulabilir ya da daha erken silinebilir.
Bu imkânlar günlük kazalar için işe yarar. Ama birkaç hafta sonra fark edilen bir silme ya da yüzlerce dosyayı aynı anda bozan bir saldırı için bu süreler kısa kalabilir.
Microsoft 365 Backup: ayrı bir yedekleme hizmeti
Microsoft bu ihtiyaç için Microsoft 365 Backup adında ayrı bir hizmet sunuyor. Microsoft’un belgelerine göre:
- SharePoint siteleri, OneDrive hesapları ve Exchange posta kutuları yedeklenebilir; hepsi ya da seçilenler.
- Geri dönüş penceresi yedekleme ilkesinde 3 ay, 6 ay, 1 yıl ya da 2 yıl olarak seçilir.
- Geri yükleme noktaları iş yüküne göre değişir. OneDrive ve SharePoint’te son iki hafta için 10 dakikada bir, 2 ile 52 hafta arası için haftada bir nokta tutulur. Exchange’de 52 hafta boyunca 10 dakikada bir nokta vardır.
- Yedekler yalnız ekleme yapılabilen (append-only) depolamada tutulur; var olan geri yükleme noktaları sonradan değiştirilemez. Yedeğin silinmesi ise engellenmez: hizmetten çıkıldığında yedekler 90 gün daha geri alınabilir. Purview saklama ilkeleri yedeğin geri dönüş penceresini etkilemez.
- Ücretlendirme kullanıcı başına değil, korunan veri miktarına göre kullanım bazlıdır.
Bir noktaya dikkat: Bu yedekler Microsoft 365’in kendi veri sınırı içinde, kiracınızın veri konumuna uygun olarak tutulur. Bu hızlı geri yükleme sağlar, ama kopya yine Microsoft’un altyapısındadır. Yedeklemede “en az bir kopya farklı bir ortamda” ilkesini benimseyen kurumlar, ayrıca dışarıda bir kopya da ister. Bu ilkeyi 3-2-1-1-0 kuralı yazımızda anlattık. Microsoft, aynı altyapı üzerine kurulan iş ortağı uygulamalarının da bulunduğunu belirtiyor.
Karar vermeden önce dört soru
- Hangi veriyi korumanız gerekiyor: e-posta, OneDrive, SharePoint ya da hepsi?
- Bir silmeyi en geç ne zaman fark edersiniz? Geri dönüş penceresi bu süreden uzun olmalı.
- Bir olaydan sonra kaç saat içinde çalışır duruma dönmeniz gerekiyor?
- Verinizin bir kopyasının Microsoft dışında da bulunması gerekiyor mu?
Yedek, geri dönebildiğinizde yedektir
Hangi yöntemi seçerseniz seçin, geri yüklemeyi deneyin. Bir dosyayı, bir posta kutusunu ya da küçük bir siteyi geri getirmek, gerçek bir olayda ne kadar sürede dönebileceğinizi gösterir. Bunun nasıl planlanacağını geri yükleme testi yazımızda anlattık.
Yedekleme ve felaket kurtarma sayfamızda yedek işlerinin yönetimi, saha dışı kopya ve geri yükleme testi; Microsoft 365 yönetimi sayfamızda ise roller, erişim ve güvenlik ayarları yer alıyor. Sorularınız için bize ulaşın.
Kaynakça
Microsoft’un resmî belgeleri:
- Microsoft Learn, Shared responsibility in the cloud: https://learn.microsoft.com/en-us/azure/security/fundamentals/shared-responsibility
- Microsoft Learn, Recoverable Items folder in Exchange Online: https://learn.microsoft.com/en-us/exchange/security-and-compliance/recoverable-items-folder/recoverable-items-folder
- Microsoft Learn, OneDrive retention and deletion: https://learn.microsoft.com/en-us/sharepoint/retention-and-deletion
- Microsoft Learn, Overview of Microsoft 365 Backup: https://learn.microsoft.com/en-us/microsoft-365/backup/backup-overview
